Nga Lek Pervizi
Romani i Kadares “E Penguara” = “I Papenguari”, Requiem per I.K.
(“Kampi Tepelene: si trajtoheshin e si jetonin keto vajza? – vizatoi Lek Pervizi i internuar ne kampin famkeq komunist te Tepelenes)
Pergjigje figurative Zotit Ismail Kadaré nga vajzat e internuara qe
ne kampin e Tepelenes perdoreshin si kafshe pune, duke transportuar dru
e te tjera materiale të rënda me kilometra te tana neper malet e
Tepelenes, nga mengjesi në mbramje vonë.
E pastaj gjithe jeten ne pune te detyrueshme, e jo ne sallat e
shkollave, as duke u cfilitur pas nje lloj shkrimtari derdimen
komunist. Ne librin « E Penguara » Requiem per Linda B., ai tallet me
fatin e ketyre vajzave duke i perfaqesuar me nje çuperline nga blloku
qe perfundon keq e ma keq per mungese te kotaktit seksual me idhullin e
saj, nje shkrimtar i madh komunist (si duket vete I.K) qe jeton mes te
mirave në Tirane ku ajo e paskej te ndaluar te shkelë me kembe. E ky
ishte denimi me i madh sipas vetë I.K..
Po ju pergjigjem, me kompetencen jetesore qe me kane dhene 45 vjet
burgje e kampe internimi te diktatures komuniste ne Shqiperi, ku
pothuajse kam lindure ku kam kaluar gjithe rinine e jeten time deri ne
pleqeri.
Nuk ju kritikoj per sa keni shkruar e argumentuar ne favor te vepres
se fundit te I.K. ‘E Penguara” sepse e kuptoj se nuk keni patur as nuk
keni njohuri se si trajtoheshn vajzat e grate e internuara. E ju them
se vetem njerezit e kryesisht vajzat qe kane njohur se q’eshte
internimi, jane ne gjendje me i dhene pergjigje atij romani. Ato vajza,
tashme te mplakura ose te vdekura nuk kane ku ta gjejne shkrimatrin e
lavdishem per te ia thene dy fjale. Une do te kisha deshiruar shume,
por ai i iken te tilla ballafaqimesh.
Z. I.K. ka deklaruar se ate veper ai ua paska dedikuar vajzave te
internuara, dhe merret me nje vajze, qe internimin e paskej kaluar ne
nje qytet. A e dini ju se ku e si e kane kaluar denimin e tyre vajzat e
internuara? Sigurisht se jo. Por zoti I.K. nuk e ka ditur valle ? Ne
qofte se e ka ditur, atehere me dashje ne kete liber ai kerkon ti ule,
ti denigroje e t’i beje te vuajtura e te semura pas seksit, per te
cilen gje duket se ka vuajtur vete. Duke qene se personofikohet ne
shkrimtarin personazh kryesor i romani, Roaldin, qe del si nje njeri i
depravuar qe perfiton nga pozita e tij per te gllaberuar vajzat e
qytetarve te Tiranes e me tutje, duke tradhetuar edhe gruan e vet, ajo
ne Poloni, ku supozohet se edhe ajo ben te njeten gje. Depravim.
Cilat jane keto vajza te internuara e si u rriten dhe u martuane ne
ato kondita te palejueshme e te papranueshme nga cdo shtet e popull i
zhvilluar ? dhe aq me teper nga
intelektuale te kalibrit te I.K., qe duhet te jene te pajisur me
ndjenja humanitare te larta ?
E jo te krijojne te tilla vepra shpifarake qe mbartin akoma mllefin kunder familjeve te deklasuara ?
E te hedhi balte mbi nderin e qindra e qindra vajzash te ndertshme e te
bukura si zana, qe s’donin te ia dinin se ekzistonte diku nje shkrimatr
i madh per te cilin te shkriheshin e te perpeliteshin te magjepsur pas
librave te tij.
Vajzat e internueme ne Tepelene-Pikturoi Lek Pervizi-BrukselVajzat e
internuara (tani zonja te nderuara e shume prej tyre tashme te
mplakura), jane dalluar per nje qendrese krenare e te paperkulshme ndaj
torturave e mizoreive te cerbereve te kampeve te internimit, dhe te
atyre qe rrinin te fundosr ne kultuqet e buta te Ministrive, apo
Lidhjes se Shkrimtareve, etj.
Deri vone, te rinjte e kampeve konsideroheshin si motra e vellezer dhe nuk martoheshin mes tyre.
Vetem pas 1960, kur humben shpresat e nje lirimi, filluan te martohen. Askush i lire nuk guxonte te mpleksej me to.
E ky shkrimtar i madh e ul veten deri i aty sa me shpik situata deri te
degjeneruara per keto vajza te mjera, duke marre per shembull Linda B,
te cilen sido qe e sjelle dhe e pershkruan e katandis ne nje vajze e
humb toruan dhe behet pa principe morale, dhe pa qendrese shpirterore
ndaj te keqes qe e ka zene.
A e di more zoteri, dhe ju te tjere qe mund te lexoni kete shkrim,
se ka patur vajza qe kane lindur ne kamionat ku i kishin stivosur nenat
e tyre, ose jane internuar pas tyre ne moshen e djepit dhe e kane
kaluar gjithe jeten ne kampet e internimit, ku edhe kane lindur femijet
e tyre te cilet jane rritur po ne ato kondita?
Jam une vete nje i tille femi, vajze e nene, qe nuk m’u hoq nje dite nga denimi 45 vjeçar.
Ato vajza jane heroina te verteta dhe jo çuperlina te fantaksura pas
nje shkrimtaruci te partise e te diktatures, prej te cilave ka fituar
fame e lavdi. Me ane te kesaj Lindes se gjore, e cila bie viktime e
shkrimtarit, e paraqitur si nje vajze e re qe andrron vetem Tiranen ku
qenka ndaluar te shkoje dhe bie ne dashuri me nje shkrimtar (vete I.K)
per korrespondence e me ane te nje shoqeje te saj te bllokut, qe paskej
guxuar te mbaje lidhje miqesor me nje te internuar. Kur dihet se me
familjet e internuara nuk guzonte kush te kishte lidhje miqesore, aq me
teper qe ti perkiste nje falmije komuniste, te bllokut.
Ku e çon mushka I.K -ene me keto sajime romaneske por qe bien ere lufte klasore akoma sot pas shembjes (formale) te diktatures?
Pse zoti I.K. nuk e paskej patur ndonje shok te shkolles te internuar per t’i bere vizite sa here ia donte qejfi ?
Po sigurish se ka patur, por nuk ia ka mbajte te lidhet me ta, pse e ka dite se ç’e gjente.
Atehere ç’jane keto krijime situatash kaq absurde ? Per te justifikuar diktaturen, ne kuptimin qe nuk ka qene aq çnjerezore ?
Kjo vajze jo vetem qe eshte e marrosur qe nuk ka mundesi te
plotesoje nevojen per seks me skrimtarin e oborrit te bllokut, por
arrin qe kete kenaqesi te ja jape me prokure shoqes se saj, qe t’i
jepet atij sikur t’ishte vete. Lajthitje. Deshperimi e çon deri aty sa
te kryeje sjellje lesbike me shoqen dhe me ne fund katandiset te bie ne
duart e mesuesit te gjimanstikes. Pastaj merr pjese ne ballon e
matures, gje qe nuk ishte e mundur te ndodhte me nje vajze te internuar.
Perfundimish, I.K e mbyll me vetvrasjen e Lindes se shkrete, e cila
nga viktime e diktatures bie viktime e autorit te keti libri neverites.
Eshte nje poshterim qe i behet asaj krijese te pafajshme, duke e
katandisur te bije ne gabime morale, qe ne rastin e vajzave te tjera te
internuara nuk ka ndodhur kurre.
Kush na qenka qe shkruan keshtu, do te thonit ?
(Ne foto kampi i perqendrimit komunist ne Tepelene)
Por nje femer qe kampet e internimit e ka njohur qe nga fillimi deri ne
fund, nga 1945 deri 1990. Eshte nje qe i ka pa vajzat duke lindur u
rritur nga moshe e femijerise deri ne moshen madhore. Po ajo vete vajze.
U rriten ne kampe te rrethuem me tela deri kur mbushnin moshen 15
vjeçe, ku caktoheshi ne punen e detyrueshme duke mbajtur ngarkesa te
randa, dru, gure, etj. si kafshe pune, ne shi, bresher e bore, si dhe
ne zjarrin e vapes se veres. Nga agimi deri kur binte nata, nen tytat e
armeve te policeve, neper malet e Tepelenes. Kjo ishte shkolla e tyre.
Me vone kur pas 10 vjetesh kampe me tela, kaluen ne pune e lodhshme te
bujqesise, duke hapur kanale e prashite arat e pafund te Myzeqese te
kthyera ne bujke-robnesha e skllave.
Nuk ka vajze e internuar qe te kete pase “privilegjin” te ndjeke
gjimnazin, ashtu siç na e paraqeti nderuari shkrimtar I.K. Nje rast kur
dy nga keto vajza, ne nje moment qetesie te regjimit, arriten te
pranohen ne gjimnazin e Lushnje, pas nje muaj u perjshtuan e perfunduan
ne parcelat e kanalete kampit te Gradishtes, deri me 1991, te caktuara
me e ngrysur jete aty, pa shprese shpetimi. Jo ma te andrronin per
shkrimtaret e regjimit.
Por ç’sjellje kishin keto vajza? Mos valle te tilla siç e paraqet te mjeren Linda B., ne emer te tyre, zoti I.K. ?
Jo, aspak! Te vjen keq kur nje i tille intelektual e shkrimtar me
fame, e perfundon me cinizem tej te turpshem, se po te kishte vazhduar
jeten ne ato kondita, ajo do te perfundonte ne punet e bujqesise, e per
te lehtesuar veten, do t’i jepej brigadierit te saj. Nuk ka asnje rast
i tille qe te kete ndodhur, e nuk ka brigadier apo tjeter mashull i
lidhur me partine, qe mund te guxonte te orvatej ne ate drejtim.
E jo me, qe nje vajze e internuar te sfilitej pas nje shkrimtari
komunist, sa do i madh t’ishte, qe as donin te ia degjonin emrin. Te
perballohet nje dite z. I.K. me nje nga ato vajza (ja ku jam vete) e ta
shohi se ku perfundojne veprat e tij. Vepra, fundi e krye, mbushur me
luften klasore, ku çdo vajze qe pershkruhej nga nje familje edeklasuar,
patjeter se do behej nje femer e perdalur. Jo qe i teri ai liber “E
Penguara” vjen ere imoraliteti te pergjithshem. Te gjithe vajzat, si te
internuara apo te lira, perfshire edhe ato te bllokut, nuk kishin
tjeter gje ne mendje perveç seksit, bashke edhe me protagonistin
mashkull te librit, Roaldin, (vete autori), pas te cilit cfiliteshin. E
vertete se diktatura ishte e rende per te gjithe, por ama jo qe ajo te
lejonte qe ne shkollat mesuesit t’ishin si kaposhat mes pulave. E se
familjet e vajzave duhej te pranonin ate lloj haremi shkollor. Dhe
shoqeria vajzerore shqiptare paskej vuajtur vetem per seks dhe per t’u
marrosur pas shkrimatarve te medhej. Ate ta mbaje per vete shkrimtari
yne, por jo qe te ia veshi ate lloj degjenerim gjithe nje populli. E
per sa i perket thenjes se ate liber ua paskej kushtuar vajzave te
internuara, ose luan rolin e budallait ose ka lajthitur e nuk di c’do
te thoshte internimper vajzat e shkreta qe ndonse linden e u rriten ne
ato kondita çnjerezore, e mbajten te pa cenuar krenarine e tyre.
Ceshtja se ai e mbush librin me kujtesa mitologike e historike, si
Orfeu, Euridice, e te tjere, apo me kalin e perandorit Kaligula,
Seneken etj. per te kerkuar t’i jape ngjyre nje libri te pangjyre e
t’iu shesi mend lexuesve, nga zelli i tepert arrin te beje gafen e
madhe, qe nuk e ben as nje femije i tetevjecares, qe vrasjen e Senekes
te ia veshi Kaligules, ndersa ishte Neroni qe e çoj ne vetvrasje
profesorin e shquar te tij, filosofin Seneka.
Por si duke I.K. mendon se ata qe lexojne s’dine ku lidhet gomari ne
kulture, dhe i marrin fjalet e tija kallep, si koke e madhe qe eshte.
As nje shkrimtar i madh ne bote, nuk i perdor te tilla nderhyrje
mitologjike per t’i dhen shkelqim vepres se tij.
Shkelqim vepres i jep mesazhi pozitiv qe shkrimtari jep. Cili do
t’ishte mesazhi i te nderuarit shkrimtar, ne kete liber mbi Linda B.
Perveç, uljes se kesaj vajze viktime, eshte ai i hedhjes balte mbi nderin, krenarine, qendresen, durimin e
herozmin e vajzave te internuara, qendrese e gjalle kunder nje
diktature qe donte te shkallmonte bashke me qenjet njerezore edhe
tradita me te mira e nderin e shqiptarve. Edhe ne kete drejtim, I.K.
mban flamurin e lavdise. E pranojme.
Nga nje veterane e kampeve, ne emen te te gjithe vajzave te internueme.
Lek Pervizi, Bruksel me 27.01.2010
Subject: Romani “E Penguara” – Nje veper e dobet.
-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-
Shenim: “B.” mund te jete “Belishova”
